کینوا ، تولید برنج در کویر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، کینوا گیاهی از خانواده تاج خروسان است که خاستگاه آن کشورهای آمریکای جنوبی بخصوص پرو است اما نوع وحشی آن در استان سمنان هم می روید و به آن سلمه (salame  ) یا سلمک می گویند.
کینوا گیاه مقاومی است ؛ این را می توان از یک مقایسه ساده فهمید : در غلات ، جو که از همه مقاوم تر است در شوری ES  حدود 25 هزار از بین می رود درحالیکه عملکرد کینوا در شوری ES  حدود 50 هزار تازه به نصف می رسد ، این مقایسه نشان می دهد کینوا گیاه قابل اعتمادی برای کشت در زمین ها و آبیاری با آب شور استان سمنان است.

 

کشت کینوا در سمنان و گرمسار
طرح ترویج کشت این گونه شبه غله که خواص خوراکی و درمانی فراوانی دارد از حدود 2 سال و نیم پیش در سمنان و گرمسار آغاز شده است .
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان می گوید : کینوا با همکاری دکتر علی نادری از محققان ملی تولید و توسعه‌ این گیاه ، کشت شد و در فاصله کوتاهی به تولید انبوه رسید.
منصور قدرتی می افزاید : همکاری خوب کشاورزان سبب شد استان سمنان در فاصله کمی بعد از تحقیقات خاک و آب شناسی به مرحله ایجاد مزرعه برسد و هم اکنون یک زمین 2 هکتاری آموزشی و ترویجی با مدیریت "احسان شاهی " از دانشجویان رشته کشاورزی و چند قطعه زمین کشت نمونه در گرمسار در مجموع به وسعت چهار هکتار با مدیریت " فرشید قاسمی" مراحل خاک ورزی و تعیین مختصات بومی کاشت و داشت و برداشت را گذرانده و به کشت انبوه رسیده اند.

 

سمنان ؛ پیشرو در کشت کینوا
مقاومت زیاد  گیاه کینوا به خاک و آب شور و انتخاب رقم زود رس و بازار پسند "تی تی کاکا " و " چیزوان" تجربه موفق کشاورزان پیشروی استان سمنان در کشت انبوه کینواست.
این موضوع را علی نادری عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی تهران و مسئول طرح کینوا در استان سمنان بیان می کند.
وی با بیان اینکه سطح زیر کشت کینوا در کشور از 300 هکتار به 500 هکتار رسیده است گفت : سمنان ، قم و شرق استان تهران مناطق مستعد کشت کینوا هستند.
او می گوید : دانه قهوه ای و طلایی رنگ گُل کینوا بخش اصلی مصرفی آن است که با میزان قند نزدیک به صفر پروتئین 18 درصد و ویتامین های متنوعی مثل امگا3 ، فیبر، آهن ، منیزیم ، پتاسیم ، فسفر و ویتامین B به " خاویار گیاهی " معروف شده و منبع غنی غذایی است .
به گفته نادری ، این گیاه به علت شباهت طمع و مزه  و کارکرد مصرف روزانه پلو و کته ، به برنج کویر هم معروف شده است.
نادری با بیان اینکه کینوا هیچ چیز دور ریختنی ندارد می افزاید: حتی ساقه خشک کینوا بعنوان علوفه دامی استفاده می شود و بسیاری از سرآشپزان از کینوا در طبخ غذاهای رژیمی،  کتلت ها، میان وعده ها و معجون های بدن سازی بهره می گیرند و برگ تازه گیاه نیز بعنوان سبزی قابل مصرف است.

 

کینوا گیاهی غنی است که در زمین های کشاورزی که از نظر بافت خاک بی کیفیت و از نظر مواد غذایی درصد کمی هم دارد ، به خوبی رشد می کند ، این را " احسان شاهی" ، از کارشناسان کشاورزی که به کشت کینوا در سمنان روی آورده تایید می کند.
احسان شاهی که از دانشجویان مرکز تحقیقات کشاورزی است معتقد است : دوره کاشت و برداشت کوتاه مدت 110 روزه و پنج تا 6 دوره آبیاری به فاصله 15 تا 20 روز کافی است که مزرعه ای پر از دانه های کینوا داشته باشید.
این کارشناس کشاورزی ، تنها مشکل ترویج کشت این گیاه را بی تجربگی کشاورزان در زمینه کشت می داند و می گوید : کشاورزان با کینوا آشنایی ندارد برای همین بسیاری از آنها با کشت محصولات آب بری مثل هندوانه و خربزه برای آبیاری دچار مشکل می شوند در حالیکه می توانند در همان زمین کینوا بکارند و با خیال راحت در زمان مقرر آن را برداشت کنند.
وی همچنین توجه به عمق کشت کینوا را هم یکی از مواردی ذکر کرد که کشاورزان بخاطر ناآشنایی با آن در زمینه کشت کینوا با شکست مواجه می شوند.
 
ارتقای تکنولوژی همزمان با کشت کینوا

کینوا  لایه تلخی بنام " ساپونین" دارد که جدا کردن و بوجاری آن با استفاده از دستگاه های اتوماتیک خارجی بسیار پر هزینه است اما با تلاش متخصصان شرکت همیار کشاورز در گرمسار ، علاوه بر شیوه دستی ، روش ابتکاری دیگری هم برای خلاص شدن از دست ساپونین ابداع شده است.
فرشید قاسمی مدیرعامل شرکت همیار کشاورز می گوید : بعلت احتمال کپی برداری تا قبل از ثبت رسمی جزئیات آن هنوز قابل رسانه ای شدن نیست اما  دانستن این موضوع خالی از لطف نیست که با این روش و کاهش هزینه های بوجاری ناشی از آن ، می توان به مرحله جایگزینی 30 درصدی کینوا به جای برنج وارد شد.
به گفته این مسئول ، طرح های ابتکاری دیگری نظیر کاشت ماشینی و روش سم پاش، برداشت مکانیزه با کمباین کلزا، ایجاد بانک اطلاعاتی تجارب کشاورزان در سبز کردن 24 تا 48 ساعته دانه کینوا و روش منحصر بفرد" به زراعی " ، تبدیل استان سمنان به قطب جدید تولید و فرآوری آن را در مدت زمان کوتاهی میسر کرده است.

 

سرمایه گذاری برای تولید انبوه کینوا
در کنار شرکت همیار کشاورز ، یک شرکت سرمایه گذاری دانش بنیان هم وارد عرصه اقتصادی کردن تولید کینوا شد و چرخه تولید و فرآوری کینوا در استان سمنان را به مرحله بازاریابی و فروش رساند و تکمیل کرد.
محسن مختاری مدیرعامل این یک گروه دانش بنیان است و می گوید : بررسی ها نشان می دهد ایران سالانه 700 تن واردات کینوا دارد و این یعنی سرمایه گذاری در تولید کینوا به صرفه است چون بازار فروش خوبی در داخل دارد بنابراین با همکاری با شرکت همیار کشاورز گرمسار روی کشت کینوا سرمایه گذاری و در سه بازار اصلی فروش خانگی ، مکمل ها و محصولات جانبی فراوری شده بازاریابی شد.
وی افزود: کینوا جایگزین برنج است و پخت آن به صورت کته مزه خوبی دارد ضمن اینکه در کوکو و سالاد هم استفاده می شود، از طرفی به علت داشتن پروتئین زیاد ، به عنوان مکمل های غذایی برای ورزشکاران بدن سازی و پرورش اندام مورد استفاده قرار می گیرد.
مختاری غذای کودک و نان کینوا ویژه بیماران سلیاکی و دیابتی را از دیگر بازارهای فروش کینوا عنوان کرد و گفت: دانه فرآوری شده و پَرَک کینوا برای مصارفی نظیر خوراک جایگزین برنج و غله بیماران دیابتی و سلیاکی، آرد و نان رژیمی کینوا  بعنوان ماده اصلی غذای کودک در کارخانه های تولید کننده،  ماده پروتئینی استفاده قرار می گیرد.
به گفته وی ، کینوای تولید شده در استان سمنان هم اکنون برای مصرف عمومی و خانگی در حال اخذ مجوز مارکتینگ و نشان سیب سلامت است.

 

پیش به سوی صادرات کینوا
کینوا تا پیش از کاشت در ایران ، حدود 700 تن در سال واردات می شد و حالا با تولید انبوه، تا 3500 دلار در هر تن ارزش صادراتی دارد.
با اینکه کینوا در یزد، اصفهان، قم ، خوزستان و سمنان تولید می شود اما داشتن شرایط  دو بار کشت در اواخر زمستان و اوایل تابستان ، با توجه به شرایط آب و خاک و وجود  300 روز آفتابی در استان سمنان ، این استان را به بهترین مکان تولید کینوا در کشور بدل کرده است .
با توجه به اقلیم استان سمنان ، کشت کینوا کاملا منطبق با شرایط اقتصاد مقاومتی است  و کینوا می رود که با تولید سالانه هزار و 200 تنی ، جایگزین شدن به جای محصولات آب بر و توسعه اقتصاد کشاورزی  به یکی از تولیدات صادراتی استان سمنان تبدیل و به قرقیزستان و گرجستان روانه شود.

 

* آلبوم غذاهایی که با کینوا پخت شده است