مدیردفتر اکوسیستم تالابی: روند احیای دریاچه ارومیه رضایت بخش نیست

مسعود باقرزاده کریمی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما گفت: دریاچه ارومیه معمولا اواخر تابستان کمترین سطح آب را دارد و امسال میزان ارتفاع آن هزار و 270 ممیز 60 متر است یعنی به لحاظ حجم آب کمتر از 10 درصد و به لحاظ مساحت حدود 25 تا 30 درصد سطح دریاچه از آب پوشیده شده و بقیه بی آب است و این شرایط نسبت به سال های گذشته تقریبا ثابت مانده البته هدف گذاری دولت در قالب احیای دریاچه ارومیه این تراز باید به هزار و 274 ممیز 1 متر برسد که درحال حاضر ما 4 متر کمبود آب داریم تا دریاچه بتواند به حداقل کارکردهای اکولوژیکی خود برسد.
وی ادامه داد: در برنامه ستاد احیای دریاچه ارومیه دریاچه باید در 10 سال به وضعیت مطلوبی برسد که 4 موضوع در روند بهبود وضع دریاچه تاثیرگذار است و می تواند ابتدا به بحث های اعتباری و منابع تزریق اعتبار در زمان معین، تغییر اقلیم آب و هوا، و توسعه کشاورزی پایدار اشاره کرد به عنوان مثال در سال 95 ما بارش های خوبی داشتیم و از برنامه جلوتر بودیم اما در سال 96 بارش کمتر روبرو شدیم و ما از برنامه عقب افتادیم بنابراین وضعیت بارش ها و میزان توانمندی و قابلیت های اجرایی دستگاه ها نیز در روند بهبود حال دریاچه مهم است چرا که کاری که در حال حاضر ما انجام می دهیم این است که 4 دهه است نسبت به وضع دریاجه برعکس عمل کرده ایم یعنی ما باید به وضع 4 دهه قبل دریاچه برسیم تا بتوانیم آن را به وضع خوبی برسانیم.
باقرزاده کریمی تصریح کرد: کشاورزی در شهرستان های حوضه آبریز دریاچه ارومیه باید به لحاظ کمی متوقف شود و آب های سطحی که سابق مهار می کردیم حالا نباید مهار شود بلکه باید رهاسازی کنیم و اینها تنها درحرف به سادگی است اما درعمل دستگاه ها باید سازوکارهایشان را 180 درجه تغییر دهند و اگرخودشان را سازگار نکنند ما هیچ گاه نمی توانیم به شرایط مطلوب برسیم و ناگفته نماند نه تنها دریاچه ارومیه بلکه برای تمامی تالاب ها و دریاچه ما ناگزیر هستیم تصمیمات سختی بگیریم و اشتباهات گذشته را به سرعت برطرف کنیم چرا که منابع آب زیرزمینی ما به سرعت در حال از دست رفتن است و ما نمی توانیم به بهانه توسعه کشاورزی آن ها را تخلیه کنیم بنابراین لازم است رویکرد سختگیرانه ای داشته باشیم.
مدیردفتر اکوسیستم تالابی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: دریاچه ارومیه خوب بود تا ما نکات ضعف و قوت خودرا دریابیم البته نقاط ضعف بسیاری داشتیم و ما باید تصمیمات درباره دریاچه را به صورت شورایی و با همه ذینفعان بگیریم.
وی ادامه داد: میزان مشارکت بهره برداران چهارمین نکته است که ما باید این موضوع را مد نظر داشته باشیم که با تعامل دوطرفه بین بهره برداران، دولت و ما بایدفضایی ایجاد شود تا از شرایط اسفناک بهره وری کم به سمت بهره وری بهتر برویم و اصلاح قانون کشاورزی را مدنظر داشته باشیم و به عنوان مثال در برخی از شهرهای حوزه دریاچه ارومیه کشاورزان چندین چاهشان را بسته اند تا چاه های دیگر پرآب شود در واقع این نوع تفکر زندگی و سازگاری با کم آبی است که کم کم در تصمیم گیری بهره وران نیز رسوخ پیدا کرده است.
باقرزاده کریمی گفت: تاوان بد عمل کردن های خودمان را باید بدهیم تا از این وضعیت عبور کنیم شاید اگر تغییر اقلیم نبود و بارندگی های مناسبی داشتیم به این اشتباهاتمان دیرتر می رسیدیم و این اشتباه استراتژیکی در منابع طبیعی سرزمین مان است.
وی ادامه داد: احیای دریاچه تنها با پول نیست و ما در این رابطه پروژه های پول بری نداریم چرا کارهایی که باید برای دریاچه ارومیه صورت بگیرد در بیرون از آن است و در حیطه مسئولیت سایر دستگاه هاست مثلا تغییر الگوی کشت که وزارت جهادکشاورزی دنبال می کند یا انتقال آب، تسهیل عبور جریان در رودخانه ها ، رهاسازی آب از سدها ، تحلیل پروژه های منابع آبی ، عددهای بالایی را از لحاظ بودجه به خود اختصاص می دهد اما سازمان حفاظت محیط زیست برای احیا تنها به پول احتیاج ندارد بلکه به دنبال فعالیت های نرم افزاری است به عنوان مثال حدود 30درصد جنوب دریاچه که بخش مهم اکولوژیک است کاملا خشک بوده و ما در این قسمت تغییر اکولوژیک می بینیم و درحال مطالعه وبرنامه ریزی برای تغییر اکولوژیک و نوع مدیریت در این منطقه هستیم چرا که شرایط دریاچه از دائمی بودن به فصلی و چمنزارهای مرطوب تبدیل شده است.
مدیردفتر اکوسیستم تالابی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: نکته بسیار مهمی که سازمان حفاظت محیط زیست براساس مصوبه ستاد احیا دنبال می کند این است که یک مرکز هماهنگی و پایش راه اندازی کند که بتواند این چنین اتفاقات را قبل از وقوع رصد کند و تمام آمار و داده ها و اطلاعات را جمع آوری و تحلیل و برای آینده برنامه ریزی کند در حال حاضر تمامی استان ها و تالاب ها به این داده ها وصل هستند و در حال رصد وضع تالاب های کشور به صورت شبانه روزی هستیم لذا ما خیلی وابسته به منابع اعتباری نیستیم و بهانه ای نمی توانیم بیاوریم که چون پول کم بود ما نتوانستیم کاری انجام دهیم.
باقرزاده کریمی با اشاره به روند کار و فعالیت در دریاچه ارومیه خاطرنشان کرد : روند کار رضایت بخش نیست به خصوص در تغییر الگوی کشت در کشاورزی و پروژه های مدیریت منابع آب در ستاد مصوب شده و تاخیر در اجرایی شدن آن وجود دارد و بخش عمده ای از آن مربوط به تامین اعتبار در مجموع سال های احیای دریاچه ارومیه است و در حال حاضر 30درصد از اعتبار تعلق گرفته و 70درصد از اعتبار هنوز تزریق نشده است و ما اگر فرض کنیم تمام دستگاه ها به صورت کامل و درست کارشان را انجام دهند ، می توانیم در آن زمان بپذیریم که 70 درصد بودجه و اعتبار را کم داشته ایم.